مطالعه تاثیر کوتاه‌مدت خاک ورزی حفاظتی بر عملکرد ذرت علوفه‌ای و ویژگی‌های خاک در تناوب با گندم در منطقه دشت ناز

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 پژوهشکده کشاورزی، سازمان پژوهش های علمی و صنعتی ایران، احمدآباد مستوفی، تهران، ایران

2 دانشکده مهندسی زراعی، دانشگاه علوم کشاورزی و منابع طبیعی ساری، ساری، ایران

چکیده

چکیده
روش خاک­ورزی حفاظتی می‌تواند موجب حفظ بیشتر رطوبت خاک، کاهش فرسایش و استفاده کمتر از ماشین‌های کشاورزی و در نتیجه دستیابی به کشاورزی پایدار و کاهش هزینه‌ها شود.به‌منظور اعمال خاک­ورزی حفاظتی نیاز است اثرات جانبی آن بر شاخص­های عملکرد و خصوصیات خاک بررسی شود. در این پژوهش کشت حفاظتی ذرت علوفه‌ای در تناوب با گندم در کشت و صنعت دشت­ ناز ساری مورد مطالعه قرار گرفت. تیمارهای موردارزیابی علاوه بر روش مرسوم، عملیات بی‌خاک‌ورزی بر روی حالات مختلفی از بقایای گندم (عدم وجود بقایا با جمع­آوری آن و وجود بقایای خرد شده) بودند. عملکرد، ارتفاع گیاه، تعداد برگ و وزن بلال، میزان پتاسیم، فسفر و نیتروژن، ماده‌آلی، EC، pH، رطوبت خاک و وزن مخصوص ظاهری آن پس از کاشت و پس از برداشت محصولاندازه‌گیری شدند. اگر چه اثرات خاک‌ورزی حفاظتی در دراز مدت بروز خواهدکرد و در برخی اندازه‌گیری‌ها اختلاف معنی‌داری دیده نشد اما در بعضی از شاخص‌ها نیز تغییراتی مشاهده گردید. در کشت ذرت، کاشت مستقیم در بقایای گندمی که با روش کم‌خاک‌ورزی و کاشت با دستگاه بی‌خاک‌ورزی کشت شده بود، دارای بیشترین فسفر بود. همچنین در بررسی اثر تیمارها بر درصد رطوبت خاک و وزن مخصوص ظاهری آن پس از کاشت محصول، اثر معنی‌داری مشاهده گردید. کشت ذرت به‌روش بی‌خاک‌ورزی در بقایای خردشده گندمی که با روش‌های کم‌خاک‌ورزی کشت شده بود نیز حاوی ذرت‌هایی با ارتفاع ساقه بیشتر بود. در این مطالعه عدم اثرگذاری روش‌های کشت حفاظتی به­کار رفته بر اکثر کمیت‌های مورد بررسی دیده شد که باتوجه به کاهش استفاده از ماشین‌آلات در روش‌های حفاظتی و مزایای اقتصادی و محیطی آن، می‌تواند نقطه قوتی برای پیاده‌سازی کشت حفاظتی در دشت ناز محسوب شود.  

 

کلیدواژه‌ها


افضلی نیا ص.، ضیایی ع.، دهقانیان س. الف. و علوی­منش، س. م. 1395. اثر خاک‌ورزی حفاظتی و روش‌های آبیاری بر بهره‌وری مصرف آب و عملکرد گندم در تناوب با پنبه (مطالعه موردی در استان فارس). تحقیقات سامانه‌ها و مکانیزاسیون کشاورزی, 17(66): 57-70.
امینی ع.، رجایی م. و فارسی­نژاد ک. 1393. تاثیر روش های مختلف خاک‌ورزی و مدیریت بقایای گیاهی بر عملکرد و اجزای عملکرد گندم، اکوفیزیولوژی گیاهی. 6 (16): 27- 37.
بحرپور و.، روحانی ع.، عباسپورفرد م. ح.، ظریف نشاط. س. و آق­خانی م. ح. 1395. اثر روش خاک‌ورزی و مدیریت بقایا بر برخی خصوصیات خاک. مکانیزاسیون کشاورزی. 3 (2): 97-109.
بنی­اسدی ر.، توحیدی­نژاد ع. و محمدی­نژاد ق. 1394. ارزیابی روش‌های مختلف خاک‌ورزی و مدیریت پسماند‌های جو در تولید ذرت. دانش کشاورزی وتولید پایدار. 24(4): 61-69.
شم­آبادی ز. 1394. بررسی اثر خاک‌ورزی حفاظتی بر بهره‌وری سوخت مصرفی و عملکرد گندم دیم. زراعت دیم ایران، 4 (1): 17- 28.
Abdullah A. S. 2014. Minimum tillage and residue management increase soil water content, soil organic matter and canola seed yield and seed oil content in the semiarid areas of Northern Iraq. Soil and Tillage Research, 144, 150-155.
Busari M. A., Kukal S. S., Kaur A., Bhatt R. and Dulazi A. A. 2015. Conservation tillage impacts on soil, crop and the environment. International Soil and Water Conservation Research, 3(2), 119-129.
Duiker S. W., Haldeman J. F. and Johnson D. H. 2006. Tillage×maize hybrid interactions. Agronomy journal, 98(3), 436-442.
He J., Li H., Rasaily R. G., Wang Q., Cai G., Su Y.,  Qiao X. and Liu L.  2011. Soil properties and crop yields after 11 years of no tillage farming in wheat–maize cropping system in North China Plain. Soil and Tillage Research, 113(1), 48-54.
Kushwa V., Hati K. M., Sinha N. K., Singh R. K., Mohanty M., Somasundaram J., Chaudhary R. S., Biswas  A. K. and Patra A. K. 2016. Long-term Conservation Tillage Effect on Soil Organic Carbon and Available Phosphorous Content in Vertisols of Central India. Agricultural Research, 5(4), 353-361.
Peigné J, Messmer M., Aveline A., Berner A., Mäder P., Carcea M.,  Narducci V., Samson M. F., Thomsen I. K., Celette F. and David C. 2014. Wheat yield and quality as influenced by reduced tillage in organic farming. Organic agriculture, 4(1), 1-13.
Salem H. M,. Valero C., Muñoz M. Á., Rodríguez M. G. and Silva L.  L. 2015. Short-term effects of four tillage practices on soil physical properties, soil water potential, and maize yield. Geoderma, 237, 60-70.
Shao Y., Xie Y., Wang C., Yue J., Yao Y.,  Li X., Liu W., Zhu Y. and Guo T. 2016. Effects of different soil conservation tillage approaches on soil nutrients, water use and wheat-maize yield in rainfed dry-land regions of North China. European Journal of Agronomy, 81, 37-45.
Sharifi A., Sadeghnezhad H. R. and Faraji A. 2016. Effect of conservation tillage systems on growth, yield and yield components of soybean. Agricultural Engineering International: CIGR Journal, 18(3), 74-83.
Wang Q., Lu C., Li H.,  He J.,  Sarker K. K., Rasaily R. G., Liang Z.,  Qiao X.,  Li H. and Mchugh A. D. J. 2014. The effects of no-tillage with subsoiling on soil properties and maize yield: 12-Year experiment on alkaline soils of Northeast China. Soil and Tillage Research 137, 43-49.